W dniu 18 maja 2024 r. podczas Nadzwyczajnego XVI Krajowego Zjazdu Lekarzy przyjęto nowe brzmienie Kodeksu Etyki Lekarskiej, które wejdą w życie 1 stycznia 2025 roku. Nowy Kodeks Etyki Lekarskiej (dalej jako „KEL”) wprowadza m.in. zasady stosowania sztucznej inteligencji w diagnostyce medycznej oraz nową regulację dotyczącą lekarzy w mediach społecznościowych. Zmiany te mają na celu dostosowanie zasad etycznych do współczesnych wyzwań w medycynie i ochronie zdrowia, jednocześnie podkreślając odpowiedzialność lekarzy za zachowanie godności zawodu.
Sztuczna inteligencja w medycynie
Nowy KEL precyzuje zasady korzystania z algorytmów AI w diagnostyce i leczeniu.
Zgodnie z art. 12 nowego KEL Lekarz może w postępowaniu diagnostycznym, leczniczym lub zapobiegawczym korzystać z algorytmów sztucznej inteligencji przy spełnieniu następujących warunków:
1) poinformowania pacjenta, że przy stawianiu diagnozy lub w procesie terapeutycznym będzie wykorzystana sztuczna inteligencja;
2) uzyskania świadomej zgody pacjenta na zastosowanie sztucznej inteligencji w procesie diagnostycznym lub terapeutycznym;
3) zastosowania algorytmów sztucznej inteligencji, które są dopuszczone do użytku medycznego i posiadają odpowiednie certyfikaty;
4) ostateczną decyzję diagnostyczną i terapeutyczną zawsze podejmuje lekarz.
Teleporady
Zmianie ulega również art. 9 KEL, który w starym brzmieniu zobowiązuje lekarza do uprzedniego zbadania pacjenta przed podjęciem leczenia. Nowe brzmienie przepisu jest bardziej elastyczne, nakładając obowiązek oceny stanu pacjenta, co daje lekarzowi możliwość wyboru formy konsultacji, w tym teleporady, o ile zapewnia ona odpowiednią jakość i ciągłość opieki medycznej. Ta zmiana odzwierciedla rozwój technologii oraz dostosowanie się do współczesnych metod udzielania pomocy medycznej, gdzie kontakt fizyczny nie zawsze jest niezbędny do skutecznego udzielenia pomocy.
Media społecznościowe i reklama
Nowa regulacja zawarta w art. 71 KEL stanowi bardziej elastyczne podejście do kwestii reklamy i promocji usług lekarskich w porównaniu do wcześniejszego art. 63. W poprzednim artykule reklama była całkowicie zabroniona, a lekarzowi zakazywano używania swojego nazwiska i wizerunku w celach komercyjnych. Z kolei w obecnym artykule, reklama usług lekarskich jest dopuszczalna, ale musi być zgodna z zasadami etyki lekarskiej. Ponadto, lekarz ponosi odpowiedzialność za informacje przekazywane przez osoby trzecie w jego imieniu, co wprowadza większą kontrolę nad tym, jak lekarz promuje swoje usługi.
Nowe przepisy pozwalają lekarzowi posługiwać się informacjami o swoich usługach, pod warunkiem, że nie wykorzystują one jego autorytetu do promowania usług niezwiązanych z wykonywaniem zawodu. Ta zmiana umożliwia lekarzom większą swobodę w promowaniu swojej pracy, ale z zachowaniem odpowiednich standardów etycznych.
Art. 78 Kodeksu Etyki Lekarskiej podkreśla odpowiedzialność lekarza nie tylko w pracy zawodowej, ale również w publicznych wypowiedziach i działaniach. Lekarz ma obowiązek promować zdrowie i ochronę zdrowia, a także unikać propagowania postaw antyzdrowotnych, zarówno w życiu prywatnym, jak i w mediach czy Internecie. Wypowiadając się na tematy medyczne, powinien opierać się na aktualnej wiedzy medycznej, dbając o właściwe postawy zdrowotne i przykład osobisty. Zasady etyczne, które kierują jego działaniami w relacjach z pacjentami i kolegami po fachu, muszą być zachowane również w przestrzeni publicznej.
Prawa pacjenta
Zgodnie z nową regulację w art. 6 ust. 2 KEL Lekarzowi nie wolno posługiwać się metodami niezweryfikowanymi naukowo lub uznanymi przez naukę za szkodliwe bądź bezwartościowe. Regulacja została wprowadzona w odpowiedzi na rosnącą liczbę przypadków stosowania niezweryfikowanych lub eksperymentalnych metod leczenia. W przeszłości lekarze mogli mieć większą swobodę w doborze terapii, jednak pojawiło się coraz więcej przypadków, gdzie stosowanie takich metod, niepopartych solidnymi dowodami naukowymi, prowadziło do szkody dla pacjentów, w tym do pogorszenia stanu zdrowia, niepotrzebnych komplikacji czy nieodwracalnych skutków ubocznych.
Zmianą w kierunku wzmocnienia praw pacjenta jest również nowe brzmienie art. 22 KEL, zgodnie z którym w przypadku popełnienia przez lekarza poważnej pomyłki lub wystąpienia
nieprzewidzianych powikłań w trakcie leczenia, lekarz ma już nie tylko powinność, ale obowiązek poinformować o tym pacjenta oraz podjąć działania dla naprawy ich następstw.
Zmiany wchodzą w życie 1 stycznia 2025 roku.
Jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące nowych regulacji z zakresu etyki lekarskiej zachęcam do skontaktowania się z kancelarią przez Formularz Kontaktowy albo przez social media: Instagram bądź Facebook.
