Sygnaliści w ochronie zdrowia objęci są nowymi przepisami, które zwiększają ich ochronę. Zgodnie z ustawą z 14 czerwca 2024 roku, od 25 września 2024 każdy podmiot leczniczy zatrudniający co najmniej 50 osób musi wdrożyć procedurę umożliwiającą zgłaszanie naruszeń prawa oraz podejmowanie odpowiednich działań następczych.
Do liczby 50 osób wykonujących pracę zarobkową na rzecz podmiotu prawnego wlicza się pracowników w przeliczeniu na pełne etaty lub osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli nie zatrudniają do tego rodzaju pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia. Liczba ta obejmuje więc nie tylko osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, ale m.in. osoby zatrudnione w oparciu o umowy cywilnoprawne (umowa zlecenie, umowa B2B), stażystów, praktykantów, wolontariuszy.
Podmioty lecznicze zatrudniające mniej niż 50 osób również mogą wdrożyć procedurę zgłaszania nieprawidłowości, choć nie jest to obowiązek wynikający z ustawy o ochronie sygnalistów. Decyzja o stworzeniu takiej procedury w mniejszych placówkach może być jednak korzystna i warta rozważenia.
Kim jest sygnalista?
Sygnalista (spotkać można się również z angielskim określeniem „whistleblower”) to osoba, która zgłasza nieprawidłowości lub potencjalne naruszenia prawa w miejscu pracy, mające wpływ na interes publiczny. W sektorze ochrony zdrowia może to być pracownik, współpracownik, kontrahent, a nawet były pracownik placówki medycznej.
W zamian za zgłoszenie sygnalista jest chroniony przed działaniami odwetowymi, takimi jak zwolnienie, mobbing czy inne formy dyskryminacji.
Na czym polega ochrona sygnalisty?
Status sygnalisty wraz z ochroną przed działaniami odwetowymi uzyskuje się od momentu dokonania zgłoszenia, które musi być jednak prawidłowe i uzasadnione. Celem takiej regulacji jest zachęcenie do ujawniania naruszeń prawa bez obaw o negatywne konsekwencje w życiu zawodowym lub prywatnym.
Podstawą ochrony sygnalistów jest zakaz działań odwetowych, takich jak zwolnienie z pracy, obniżenie wynagrodzenia, zmiana warunków pracy na niekorzyść czy mobbing. Dodatkowo, organizacja ma obowiązek zapewnić poufność zgłoszeń, co oznacza, że tożsamość sygnalisty oraz treść jego zgłoszenia nie mogą zostać ujawnione osobom nieupoważnionym. Ochrona ta obejmuje również gwarancję wsparcia prawnego – w przypadku działań odwetowych sygnalista może dochodzić swoich praw przed sądem pracy lub skorzystać z przepisów kodeksu cywilnego czy karnego.
Sygnalista, wobec którego dopuszczono się działań odwetowych, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszane do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, lub prawo do zadośćuczynienia.
Jaka jest rola sygnalisty w ochronie zdrowia?
Sygnalista w ochronie zdrowia pełni kluczową rolę w ujawnianiu i zapobieganiu sytuacjom, które mogą zagrażać bezpieczeństwu pacjentów, naruszać prawo lub negatywnie wpływać na funkcjonowanie placówek medycznych. Dzięki ich działaniom możliwe jest szybkie wykrycie i eliminacja nieprawidłowości, co przekłada się na poprawę jakości opieki zdrowotnej i budowanie zaufania w relacjach z pacjentami.
Co może zgłaszać sygnalista w podmiotach leczniczych?
Nadużycia finansowe
- Wyłudzanie środków z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ),
- Fałszowanie faktur i dokumentacji finansowej,
Naruszenia praw pacjentów
- Brak poszanowania praw pacjenta, w tym prawa do prywatności czy informacji o stanie zdrowia.
- Nieetyczne lub niewłaściwe traktowanie pacjentów przez personel medyczny.
- Naruszenie przepisów RODO
Zaniedbania w opiece zdrowotnej
- Niewłaściwe lub niezgodne z procedurami wykonywanie zabiegów medycznych.
- Braki w zapewnieniu odpowiednich standardów higieny i bezpieczeństwa.
Korupcja i nieetyczne praktyki
- Faworyzowanie dostawców w przetargach na leki czy sprzęt medyczny.
- Przyjmowanie korzyści majątkowych w zamian za decyzje korzystne dla osób trzecich.
Nieprawidłowości w dokumentacji
- Fałszowanie lub zatajanie informacji w dokumentacji medycznej.
- Niewłaściwe prowadzenie dokumentacji medycznej.
Zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników
- Naruszenia przepisów BHP w placówkach medycznych.
- Zaniedbania w zakresie ochrony zdrowia personelu medycznego.
Dlaczego ochrona sygnalistów jest ważna?
Zgłoszenia sygnalistów pozwalają na wczesne wykrywanie problemów, które mogłyby mieć poważne konsekwencje prawne, finansowe lub reputacyjne dla podmiotów leczniczych. Wprowadzenie skutecznych procedur ochrony sygnalistów sprzyja również budowaniu kultury odpowiedzialności, etyki ale również bezpieczeństwa pacjentów w placówkach medycznych.
Jeśli Twoja placówka potrzebuje wsparcia w zakresie ochrony sygnalistów, skontaktuj się z nami – pomożemy Ci wdrożyć skuteczne rozwiązania zgodne z przepisami prawa. Skontaktuj się przez Formularz Kontaktowy albo przez social media: Instagram bądź Facebook.
Jeśli jesteś sygnalistą i potrzebujesz wsparcia prawnego, również zachęcamy do kontaktu. Oferujemy pomoc w ochronie Twoich praw oraz doradztwo w zakresie bezpiecznego zgłaszania nieprawidłowości. Skontaktuj się przez Formularz Kontaktowy albo przez social media: Instagram bądź Facebook
