W ostatnich miesiącach media regularnie informują o przypadkach agresji wobec pracowników ochrony zdrowia – ataki na SOR-ach, groźby karalne w gabinetach i przemoc fizyczna stają się niepokojącą codziennością. Znaczna część tych zachowań wiąże się z nieprawidłowo funkcjonującym systemem ochrony zdrowia, a nie z konkretnym działaniem medyków, którzy stają się w takiej sytuacji pierwszym obiektem do zakomunikowania niezadowolenia.
W tym kontekście coraz częściej pada pytanie: czy medykowi w trakcie pracy przysługuje ochrona prawna?
Medyk jako funkcjonariusz publiczny – co mówi prawo?
Zgodnie z art. 44 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty:
Lekarzowi, który:
1) wykonuje czynności w ramach świadczeń pomocy doraźnej lub w przypadku, o którym mowa w art. 30 obowiązek udzielania pomocy lekarskiej przez lekarza,
2) wykonuje zawód w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w tym podmiocie
– przysługuje ochrona prawna należna funkcjonariuszowi publicznemu.
Oznacza to, że lekarz – choć nie jest funkcjonariuszem publicznym korzysta z takiej samej ochrony prawnej jak np. policjant czy nauczyciel. Analogiczne regulacje znajdują się w ustawach o zawodach pielęgniarki i położnej, ale też w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym.
Co grozi za napaść na medyka?
W przypadku napaści lub znieważenia medyka przy pełnieniu obowiązków zawodowych zastosowanie mają przepisy Kodeksu karnego:
Art. 222 k.k. – naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego – kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 3 lat
Art. 223 k.k. – czynna napaść na funkcjonariusza publicznego – kara pozbawienia wolności od roku do lat 10, a w przypadku ciężkiego uszczerbku na zdrowiu – kara pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
Art. 224 k.k. – zmuszanie przemocą lub groźbą do zaniechania czynności służbowej – do 3 lat pozbawienia wolności
Art. 226 k.k. – znieważenie funkcjonariusza publicznego – kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 1 roku
W sytuacjach skrajnych – np. zranienia medyka nożem, ataku z użyciem niebezpiecznego narzędzia – sprawca odpowiada dodatkowo za uszkodzenie ciała (art. 157 lub 156 k.k.), usiłowanie zabójstwa, a w przypadku śmierci medyka również za zabójstwo, co może skutkować orzeczeniem wieloletniej a nawet dożywotniej kary pozbawienia wolności.
Jak ograniczyć ryzyko ataku pacjenta?
Choć nie da się całkowicie wyeliminować zagrożenia, warto działać prewencyjnie i świadomie budować swoje bezpieczeństwo w miejscu pracy. Nie ma prostej recepty na to, jak uchronić się przed agresją. Poniżej znajdziesz sześć kluczowych kroków, które mogą realnie ograniczyć ryzyko wystąpienia incydentu:
- Jasna, zrozumiała komunikacja – Unikaj niezrozumiałego języka medycznego i uprzedzaj pacjenta, co zamierzasz zrobić – to redukuje stres i napięcie.
- Rozpoznawanie sygnałów ostrzegawczych – Zwracaj uwagę na podniesiony głos, przyspieszony oddech, agresywną gestykulację czy nienaturalne napięcie – to sygnały możliwej eskalacji.
- Zabezpieczenia organizacyjne – z poszanowaniem poufności – Zadbaj o procedury bezpieczeństwa (przycisk alarmowy, dostęp do pomocy, monitoring, ochrona)
- Dokumentacja i szybka reakcja na incydenty – Każdy akt agresji, nawet słowny, powinien zostać udokumentowany i – jeśli to konieczne – natychmiast zgłoszony odpowiednim służbom.
- Odmowa leczenia odnotowana w dokumentacji– art. 38 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty umożliwia lekarzowi odstąpienie od leczenia w sytuacji m.in. agresji ze strony pacjenta bądź jego rodziny, jeśli stan pacjenta nie wymaga natychmiastowej pomocy
- Znajomość przepisów – status funkcjonariusza publicznego i obrona konieczna – Medyk wykonujący czynności służbowe w placówce publicznej jest traktowany jak funkcjonariusz publiczny – przysługuje mu szczególna ochrona prawna, a w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia może działać w ramach obrony koniecznej.
Co może zrobić medyk po ataku pacjenta?
- Wezwać Policję lub ochronę – ważne, by interweniować natychmiast,
- Zgłosić sprawę do prokuratury lub na Policję,
- Domagać się zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
- Wystąpić o pomoc prawną – wiele samorządów zawodowych oferuje wsparcie adwokata.
Pomoc prawna dla medyka
Agresja wobec medyków to coraz poważniejszy problem. Każdy powinien wiedzieć, że medyk – pielęgniarka, lekarz, ratownik medyczny – korzysta ze szczególnej ochrony prawnej – takiej samej, jak funkcjonariusz publiczny.
Potrzebujesz pomocy po ataku pacjenta lub groźbach? Skontaktuj się z naszą kancelarią przez formularz kontaktowy bądź social media.
Kancelaria współpracuje również z Wielkopolską Izbą Lekarską w ramach akcji „Prawnik na pierwsze przesłuchanie”.
